Achterin die bus wordt je toch wat vroeger wakker. Dus om half acht staan we ernaast en lopen even naar de grote moskee. Een fotootje in het stralende ochtendlicht en dan toch maar bedenken dat we eerst moeten ontbijten. Tijdens een heerlijk ommeletje belt Yvonne om te vertellen dat we in Djenne de oom van Baba even kunnen ontmoeten. Zijn opa is een van de bouwers geweest van de grote moskee en ook is hij de opzichter bij de bouw van een nieuw museum in Djenne. De Traoree familie heeft een lange geschiedenis als traditioneel bouwmeesters.

Uiteraard hopen we even een kijkje te kunnen nemen in de moskee, maar dat zit er helaas niet in. De gemeenschap is net afgelopen vrijdag bij elkaar gekomen om opnieuw te besluiten dat de moskee verboden terrein is voor niet moslims, of ze nou betalen of niet. Er zijn gidsen die nog steeds voor exorbitant hoge bedragen toeristen voor 5 minuten naar binnen smokkelen. Maar als die gepakt worden, worden ze direct gearresteerd.  We mogen er dus niet in.

Wel laat hij ons de gehele bouwput van het te komen museum zien. Bijzonder hoe alles hier gebouwd wordt en hoe oude en nieuwe technieken, leem en beton, gecombineerd worden in dit project. We hebben een prachtig uitzicht over Djenne vanaf het dak van het museum en even is mijn hoogtevrees verdwenen. (ook al zorgde mijn groothoek ervoor dat ik opeens wel heel dicht bij de rand stond.)

Na het afscheid van  de oom besluiten we nog even wat rond te lopen door het stadje. Na 3 straten te zijn doorgelopen, zien we een klein tentje waar een paar stoelen staan. Hier besluiten we eens even het Afrikaanse tempo toe te passen. We bestellen een colaatje en krijgen later zelfs les in het zetten van Malinese thee. Ondertussen kijken we naar de film die zich voor ons afspeelt op straat. Al gauw blijkt dat we een dikke 3 uur op ons stoeltje zitten te genieten van het Afrikaanse leven dat zich voor ons neus afspeelt.

Toch is er een tijd van komen en van gaan. We moeten nog naar Mopti terug en hebben natuurlijk een avontuur te beleven op de boot. We hebben mazzel, hij staat aan onze kant en als het busje dat er vanaf moet uit de blubber is geduwd kunnen we erop. Aad giert de auto met een noodvaart de boot op om herhaling van de andere bus te voorkomen. Het gaat helemaal goed.

Tot aan de overkant. De kade is iets hoger en als Aad de auto van de pont af rijd, tegen het hellinkje op, glijdt hij net voor hij goed grip kan krijgen zo weer naar beneden. Vast in de oever. Uit het niets staan er opeens een man of 10 tegen de zijkant van de bus aan te duwen.  Op deze manier proberen ze ruimte te ontwikkelen om houten balken onder de wielen te leggen. Helaas is onze auto nog niet Afrikaans genoeg en doen de veren het nog prima. Met als gevolg dat de bus als een dolle heen en weer wordt geduwd maar de wielen stevig in de blubber verankerd blijven.

Een nieuwe techniek bestaat uit het hefbomen met twee enorme takken. De metalen achterbumper is het scharnierpunt en wonder boven wonder houdt deze het prima. Helaas komt ook nu de auto niet hoog genoeg dus wordt het aan de zijkant geprobeerd. Er zit hier echter geen metalen bumper en dat heeft dus twee prachtige nieuwe deuken als gevolg. Inmiddels heeft zich een redelijke hoeveelheid toeschouwers verzameld. Allemaal blanken, die geen poot uitsteken en allemaal een dikke 4 wheel hebben. Op de vraag van Aad of een van deze auto’s misschien even zou kunnen trekken wordt met een nee geantwoord. Zoals Aad het later zo mooi zegt: Een prachtig onderscheid tussen twee culturen, veroorzaakt door geld. Voor arme mensen is er geen onderscheid, iedereen helpt iedereen. Zodra mensen echter bezit hebben ontstaat er een gevoel van beter zijn  en dan wordt er dus niet meer geholpen. Een bijzondere gewaarwording.

Op de weg terug halen we natuurlijk weer even heerlijk geitenvlees en maken we nog even een stop op de markt voor boodschappen. De markt van Sevare is een andere dan we tot nu toe hebben gehad. Deze is echt… geen toeristen, geen toeristenprijzen…  een heel avontuur. Zo ook het eten dat Aad ervan gekookt heeft. Afsluiten met de laptop op schoot en een jointje in mijn hand. Morgen gaat mijn eigen project beginnen en komt mijn pa aan in Mopti… spannend.

Door de mist in ons hoofd van de vorige avond vertrekken Aad en ik wat later dan gepland. Irene is vertrokken met een gids naar de Dogon en is naar het busstation gebracht door Yvonne. Ik ben wat eerder wakker dan Aad en heb eens even een goeie boom opgezet met Yvonne. Als Aad ook wakker is, gaat Yvonne de kinderen van de burgemeester halen die vandaag in het huis komen spelen.

In de tussentijd raken ook Aad en ik in gesprek en voor we het weten is Yvonne terug en moeten we pakken met 10 kinderen in de woonkamer, bezig met blokkendoos, domino day en memory. Een uurtje later gaan we op pad. Voelt goed om weer een nieuw stukje aan de reis toe te voegen en ik denk dat het voor Yvonne ook te gek is om eens te beleven hoe het is om alleen in haar huis te zijn.

De trip is prachtig en langer dan gedacht (natuurlijk). Op een groot kruispunt kopen we maar weer eens een heerlijke zak geitenvlees, zo van de gril… super! Na 1000 CFA pp. betaald te hebben aan toeristenbelasting konden we het laatste stuk met de raampjes open en de ipod op 10 op pad.

Om Djene in te komen moet je eerst met de pont. Als die pont net aan de andere kant van de rivier is, dan duurt het nog even eer je aan de beurt bent. Dus hebben we, naar goed Afrikaans voorbeeld heerlijk anderhalf uur kunnen wachten. Wachten is een westers woord. Hier wordt niet gewacht, maar gekletst, gerust, gekeken en beleefd. Tijd bevind zich hier in een andere dimensie die, als je het mij vraagt, een stap verder gaat dan die van ons.

In Djenne hebben we al snel een plek gevonden voor de bus en komen we erachter dat alles hier een stuk toeristischer is dan we tot nu toe gewend zijn.  We gaan een loopje doen door de oude stad van Djenne en ik kan mijn lol weer op wat foto’s betreft. Alhoewel de kinderen hier al beginnen te muiten voordat je überhaupt een foto hebt gemaakt.

Als Aad even lekker op een terras gaat zitten met zijn boekje, besluit ik nog even het laatste mooie licht te pakken in deze oude stad. Terug de straatjes in word ik gelijk weer van alle kanten aangeklampt door kinderen. Als ik ze wegstuur en twee meter doorloop word ik bekogelt met stenen. Gelukkig kunnen ze niet zo goed gooien en zijn de steentjes klein, maar mijn kuiten worden toch geraakt. Ik draai me om en schreeuw wat. Op het moment dat ze terug deinzen zet ik het op een lopen, verstop me twee hoeken verder om de hoek en wacht… Al snel hoor ik de kleine etterbakken aan komen lopen. Als ze nog geen meter bij mijn hoek vandaan zijn, spring ik tevoorschijn en schreeuw zo hard als ik kan. Een meter de lucht in, voor zover mogelijk bleek van schrik, nemen ze de benen. Even rust.

Een stuk verder de wijk in een nieuwe colonne kinderen. Deze keer lief. Totdat ik een handje mijn achterzak in voel gaan en mijn portemonnee voel grijpen. Net op tijd heeft mijn ene hand het polsje te pakken en is mijn andere hand vlak tegen het bolletje geklapt. De schrik van mijn eigen reactie zorgt dat ik het armpje gelijk weer loslaat. Het mannetje staat me lachend aan te kijken. Als paps naar buiten komt neemt het ventje de benen. Geholpen door het zusje, leg ik de man uit wat er gebeurt is en dat zijn kind een kleine voleur (dief) is. Terwijl ik het vertel vrees ik dat dit jongetje de komende dagen niet gemakkelijk meer kan zitten.

Vermoeid en vol verhalen kom ik na een lange zoektocht  terug op het terrasje bij Aad. We gaan lekker een hapje eten, spelen een paar potjes schaak en duiken dan weer achter in de bus. Slapen achterin de pigeon is zo “goed” bevallen, dat we besloten hebben om het nog eens te herhalen.

Alweer lekker uitslapen. Ik begin langzaam het gevoel te krijgen dat ik op vakantie ben i.p.v. op reis. Op de veranda lekker mijn boek uitgelezen en toen richting Mopti. Ik wil heel graag een bepaalde wijk in om foto’s te maken daar en Aad wil wel mee, dus we stappen samen maar weer eens in de bus. We zijn veel te vroeg om het mooie avondlicht te pakken dus gaan lekker aan de oever van de Niger zitten met een colaatje. Mooie filosofieën over het leven zijn het gevolg.

Na een tijd besluiten we toch op zoek te gaan naar de wijk, we moeten hem namelijk nog vinden. Verdwalen is iets waar we inmiddels redelijk bedreven in zijn geraakt, maar het moment van net voor schemer, hét moment voor foto’s duurt in Mali niet zo lang. Gelukkig zijn we op tijd en ik kan een paar leuke plaatjes schieten.

We komen even op adem met een heerlijke sandwich terwijl we op de dames wachten om naar Dialangou te rijden, het Bella dorp waar met behulp van Yvonne en Baba micro- kredieten zijn verstrekt en waar de rijstmachine van de stichting staat. Hier krijgen we een prachtige toespraak van Baba, ten overstaan van het volledige dorp, inclusief de chef.

Na afloop hebben we een verrassing voor alle kinderen van het dorp. Ter ere van het nieuwe jaar hebben we sterretjes bij ons. Na eerst uitgelegd te hebben dat die dingen erg warm zijn, wordt getracht een kring te vormen. Hier gaat eventjes overheen, maar Yvonne krijgt het voor elkaar en het uitdelen kan beginnen. Als de sterretjes eenmaal ontstoken zijn is totale chaos het gevolg. Kinderen rennen in het rond met de sterretjes, Aad wordt belaagd omdat hij nog meer voorraad heeft en Yvonne en Irene hebben een doosje met sterretjes die het niet doen. Het is een geweldig gezicht om iedereen blij te zien, maar ze zijn daadwerkelijk niet te houden. We besluiten dan ook in de auto’s te stappen zodat de rust een beetje kan terugkeren.

Thuis gekomen hebben we alweer een feestmaal. Kaasfondue die Yvonne heeft meegenomen uit Nederland. Het is natuurlijk niet de kaasfondue die ik bij Erik in t kantoor eet, maar voor Afrikaanse begrippen is het Heerlijk! We sluiten de avond af met een pretsigaretje dat we vanmiddag hebben gekocht en ik kruip alweer intens gelukkig mijn bedje in. Morgen met Aad naar Djenne, weer even eropuit!

l

1 Januari begint zoals ie moet beginnen: Met een ongelooflijke kater. Aad zijn kater uit zich op een totaal andere manier. In ene springt hij op, duikt door het raampje in het schot dat ons scheidt van de bestuurders cabine. Binnen een minuut rijden we Mopti uit onderweg naar het huis. Ik lig nog op de matras achterin en de drempels die Aad neemt alsof de duivel hem op de hielen  zit, doen het gemiauw in mijn hoofd geen goed. Maar Aad heeft haast. Eten, een douche en een normaal bed heeft hij voor ogen en liever vorig jaar ipv nu.

Na flink geslapen te hebben komen we uit bed en brakken nog wat uit. Aad wil weer gaan douchen, maar komt daar niet aan toe want een van de leidingen van de wastafel springt. Terwijl Aad zich ontpopt als een ware loodgieter besluit ik dat de kater wint en doe geen moer. Beetje zitten, beetje lezen en vooral niet teveel bewegen.

Aan het eind van de middag gaan we met zijn vieren op audiëntie bij de burgemeester.  We worden ontvangen op de binnenplaats van een lemen huis zoals elk ander in Mopti. Verschillende vrouwen in mooie gewaden maken hun opwachting en ook de burgemeesters vrouw is er. Daarnaast worden we omringd door de gebruikelijke meute kinderen. Van de burgemeester zelfechter geen enkel teken. Waarschijnlijk te druk. We mogen even op het dak kijken en maken een praatje, maar een uur later zitten we alweer in de Kanari.

Op de terugweg wordt collectief besloten dat we op 1 januari eens lekker luxe moesten gaan eten. Onderweg stoppen we bij een sjiek hotel en het blijkt een geweldige keus. We moeten even op ons eten wachten, maar dat wat we krijgen is helemaal top. On top komt er ook nog een band staat die gaat spelen. Echt goed spelen ze niet, maar het maakt het plaatje absoluut compleet.

Na ons colaatje en een afspraak met onze lotgenoten racen we even snel naar huis om ons om te kleden en een matras achterin de bus te gooien. Dat laatste is een voorbedachte rade; Mopti is en kwartier rijden met de auto en ik gok dat er vanavond wat drank in gaat, dus het lijk me verstandig om in Mopti ergens op een hoek te crashen.

We gaan met 14 man in een restaurantje eten. Er is van alles bij, nederlanders, fransen, duitsers, amerikanen en zelfs een australische moeder met haar 7 jarige zoontje. Met het eten duurt het even voor de bestelling is opgenomen zijn we al een half uur later. Dit moet natuurlijk drie keer gebeuren zodat zeker is wie wat wil hebben en met wat erbij. Het bereiden duurt ook nog een uurtje, dus we eten om half elf. Om half twaalf vertrekt de hele club naar de Niger om op een boot het nieuwe jaar in te luiden.

Als blijkt dat de boot nog maar 5 cm boven het water ligt als iedereen erin zit, besluit ik resoluut dit wankelende drijvende doodskistje te verlaten en samen met de australische , diens zoontje en een zieke duitser oud en nieuw te vieren in het restaurant. Daar raak ik aan de praat met twee Belgen die hier ook een geweldig project aan het maken zijn; selfmade waterfilters in de kleinste dorpjes, ver van de bewoonde wereld. Helaas staan nu de plannen voor het festival en mijn fotoproject in de weg, maar dat project wil ik ook zeker nog een keer fotograferen.

Om 12 uur is het druk op straat. Vuurwerk ( een onnoemelijke hoeveelheid rotjes en wat gillende keukenmeiden) gaan de lucht in en het is feest. Aad belt vanaf de boot om me een gelukkig nieuwjaar te wensen. Helaas kom ik er niet doorheen naar Nederland, maar zoals ze dat hier in Afrika zeggen: Dat komt later wel.

Als Aad terug is, is de groep een stuk kleiner geworden. Op de terugweg zijn ze langs een binnenplaatsje gekomen waar een origineel Afrikaans feestje wordt gevierd. Twee jembe’s, en een grote kring dansende mensen daaromheen. Wat een geweldig gezicht, wat een energie. Hier blijven we de hele nacht dansen, drinken en ik heb zelfs nog even op de jembe mogen spelen. Het is 5 uur als ik, blauw als een tientje, achter in de bus in slaap val.

Een open riool, schreeuwende kinderen en vieze meuk eten bij een onbekende familie.

Vandaag ben ik samen met Aad Mopti gaan verkennen. Met de bus vertrokken, om hem daar ergens midden in het centrum te parkeren en weer eens een poging te wagen om gruwelijk te verdwalen. Een moment zit ik ontzettend in tweestrijd, moet ik nou echt die acht jaarsalarissen (lees 2 camera’s - een met groothoek en een met zoom) om mijn nek
hangen of vind ik dat too much. Het geeft me een enorm ongemakkelijk gevoel van oneerlijkheid, maar de fotograaf in mij wint het toch. Als twee toubabs (blanken - een woord dat op elke hoek van de straat door de kleine en grotere kinderen naar je geschreeuwd wordt) zigzaggen we door de kleine straatjes van het oude centrum. Het is
nog enigzins uitkijken waar je loopt want in de kleine dwarsstraatjes ligt het riool gewoon open. Een soort stinkende, uit zwarte drab bestaande variant op de grachten van Amsterdam.

Op de “hoofdwegen” moet je weer oppassen dat je nietvoor je flikker gereden wordt, voetgangers hebben hier de minste rechten.Elke keer dat ik een foto schiet moet ik het gevecht aan om een kado… ik moet hier iets op vinden, want los van het feit dat ik ergens in mijn witte geest weet dat ze gelijk hebben, ben ik niet van plan steeds iets
te geven. Met het tempo waarop ik kaartjes volknal ben ik dan in 3 dagen failliet.

Aan het eind van de dag worden we tijdens onze zoektocht naar de terugweg uitgenodigd bij een familie. Een uitnodiging op een binnenplaats sla je hier natuurlijk niet af. Allereerst omdat zowel Aad als ik een gezonde portie nieuwsgierigheid hebben,
maar los daarvan is het gewoon ronduit onbeleefd. Net als het afslaan van een groot brok gerste, pinda, honingmeuk. Die we dus braaf in zijn geheel proberen op te eten. De eerste hap is oprecht erg lekker… maar bij elke hap valt het zwaarder en wordt je mond droger. Gelukkig krijgen we vervolgens ook nog een heerlijk ananas sapje om de boel weg te spoelen. Als er daarna ook nog een bak vis aangerukt wordt, komen we gelukkig weg met een smoesje. De man des huizes is 86 jaar, heeft 3 vrouwen en 18
kinderen… een prima score.

Er ontstaat een kleine discussie over armoede en rijkdom. Aad legt succesvol uit dat de mensen in Nederland financieel inderdaad een stuk rijker zijn. Maar als hij uitlegt dat we in Nederland vaak onze buren amper kennen, is de man het met ons eens dat ook wij armoede kennen. We sluiten ons bezoek af met een familie portret met het deel van de gezinsleden dat op dat moment aanwezig is. Als
afsluiter drinken we een colaatje in het hostel waar we laatst gegeten hebben. Tegelijkertijd kunnen we dan gelijk even checken wat de plannen voor oud en nieuw zijn bij mede reisgenoten en toubabs.